Wprowadź elementy. Pobierz zestaw ćwiczeń interaktywnych i do wydruku. Dowiedz się więcej. Wesele - Wesele - Jak dobrze znam Karolcię?- krzyżówka - "Wesele" społeczeństwo - Doktor Dolittle - SPRAWDŹ SIĘ - Uzupełnij tekst - Dziewczynka z parku. Przyszedłem tu do Wesela, bo byłem ich ojcom kat, a dzisiaj ja jestem swat!! Umyje się, wystroje się. Dajcie, bracie, kubeł wody: ręce myć, gębe myć, suknie prać — nie będzie znać; chce mi się tu na Weselu żyć, hulać, pić — jeno ta plama na czole… Źródło: Stanisław Wyspiański, Wesele, oprac. J. Nowakowski, Wrocław Wesele (dramat) Wesele – dramat autorstwa Stanisława Wyspiańskiego [1], wystawiony po raz pierwszy w Teatrze Miejskim w Krakowie 16 marca 1901 roku w reżyserii Adolfa Walewskiego [2] [3] [4]. Dramat ten uważany jest za jedno z najważniejszych dzieł epoki Młodej Polski [3]; przyniósł on autorowi wielką sławę [5] . Geneza Wesela. „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego uważane jest za utwór najbardziej reprezentatywny dla twórczości autora i jedno z najważniejszych dzieł kultury narodowej, powstałych w epoce Młodej Polski. Geneza dramatu ma swoje źródła w fakcie z „kroniki towarzyskiej”. O wydarzeniach, które zainspirowały Wyspiańskiego Charakterystyka inteligencji w „Weselu”. Tym, co od pierwszego dialogu charakteryzuje inteligencję w utworze jest poczucie wyższości nad chłopami. Wielu z nich nie ukrywa, że nie bawią się najlepiej na weselu i są w Bronowicach jedynie z obowiązku. Niektórzy z nich ulegli modzie tak zwanej chłopomanii, lecz pozostali czuli się Vay Tiền Nhanh Chỉ Cần Cmnd Nợ Xấu. Stanisław Wyspiański, Autoportret z żoną, 1904 r. Ze zbiorów Muzeum Stanisława Wyspiańskiego - oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. Fot. PAP/W. Kryński, G. Rogiński 2 września w całym kraju odbędzie się Narodowe Czytanie "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego. W symbolistycznym dramacie o polskich dążeniach do niepodległości Wyspiański wiernie sportretował swoich współczesnych, a w ich dalszych losach odbija się polska historia XX przypadku "Wesela" szukanie pierwowzorów postaci dramatu wydaje się bardziej usprawiedliwione niż przy innych utworach literackich. Tadeusz Boy Żeleński, uczestnik wydarzeń, które stały się punktem wyjścia dramatu, pisał w "Plotce o +Weselu+”:, „Jeżeli drobiazgowe dociekanie elementów, które złożyły się na dany utwór, może się niekiedy wydać niewinną, ale dość jałową rozpustą historyczno-literacką, to nie tutaj. Albowiem stosunek poety do rzeczywistości był w +Weselu+ inny niż zazwyczaj: anegdota była nie punktem wyjścia, ale samym najistotniejszym materiałem twórczym". Wszystko zaczęło się w lecie r. 1890, kiedy krakowski malarz Włodzimierz Tetmajer ożenił się z wiejską dziewczyną - Anną Mikołajczykówną, za co został przez ojca wydziedziczony, a samo wydarzenie stało się szeroko omawianym w Krakowie skandalem towarzyskim. Tetmajer, późniejszy Gospodarz z "Wesela", nie przejmując się plotkami, wiódł z żoną szczęśliwe życie w Bronowicach, a częstymi gośćmi w jego chacie bywali przyjaciele-artyści poeta Lucjan Rydel, który w 1900 r. postanowił ożenić się z młodszą siostrą Anny Tetmajerowej - Jadwigą. Pan Młody z "Wesela", "cieszący się zasłużonym mirem wśród publiczności, zacny i kochany człowiek, był w kołach artystów w Krakowie postacią zdecydowanie komiczną. Przez dziwny kaprys przyroda połączyła w nim wybitny talent rymotwórczy z usposobieniem najmniej poetycznym, najbardziej — jak wówczas się mówiło — filisterskim, mieszczańskim. Ale największe piętno komizmu dawało mu jego przysłowiowe gadulstwo, graniczące wprost z jakąś newrozą. Starsi warszawianie pamiętają zapewne ową +piłę+, która urodziła się na bruku Warszawy pewnej bardzo słotnej jesieni, w czasie której Rydel bawił w tym mieście: +I wciąż ta sama ballada —?/Deszcz pada, pada, pada —?/Rydel gada, gada, gada —?" - wspominał Boy. „Jeżeli drobiazgowe dociekanie elementów, które złożyły się na dany utwór, może się niekiedy wydać niewinną, ale dość jałową rozpustą historyczno-literacką, to nie tutaj. Albowiem stosunek poety do rzeczywistości był w +Weselu+ inny niż zazwyczaj: anegdota była nie punktem wyjścia, ale samym najistotniejszym materiałem twórczym" - pisał w "Plotce o +Weselu+” Tadeusz Boy Żeleński, uczestnik wydarzeń, które stały się punktem wyjścia dramatu. Decyzja, aby poślubić Jadwigę Mikołajczykównę z Bronowic, chłopkę, wydawała się Rydlowi krokiem bardzo rewolucyjnym i przygotowywał się na walkę z mieszczańską rodziną. Ta ustąpiła jednak bez walki: "Niech się żeni, niech się żeni jak najprędzej, bo nas zagada na śmierć" - mówiła matka, ale Rydel, jak wspomina Boy, rozpędzony, dalej gadał, przekonywał i walczył. Chłopom z Bronowic Pan Młody wydawał się osobnikiem źle wychowanym bo, chcąc się zbliżyć do ludu, w konkury chadzał boso - rzecz w chłopskiej etykiecie niewybaczalna. Podobno też publicznie demonstrował, że dla zdrowia i tym większego zbratania z ludem zrezygnował z noszenia bielizny, co gorszyło z kolei eleganckie towarzystwo. Ślub Rydla z Jagusią Mikołajczykówna odbył się pod koniec listopada 1900 r. kościele Mariackim. "Wstęp do kaplicy był zamknięty, mimo to tłumy publiczności cisnęły się do niej, a głównie falanga uczennic Rydla (...). Rydel musiał sobie torować drogę wśród tych dziewic, do których, przeciskając się przez kościół, przemawiał bez przerwy: +Widzicie, widzicie, nie ożeniłem się z żadną z was, boście przemądrzałe, sztuczne; wziąłem sobie ją, bo jest prosta, umie tylko kochać+ etc." - tak opisywał okoliczności ślubu Tadeusz Boy Żeleński. Zabawa weselna trwała cztery dni i odbywała się w domu Mikołajczyków oraz w domu Włodzimierza Tetmajera. "Był to widok jedyny w swoim rodzaju i zupełnie niezwykły, kiedy u Tetmajera zasiedli przy stole panowie we frakach, a między nimi wiejskie kobiety w naszywanych gorsetach i w koralach u szyi, panie w sukniach wizytowych i chłopi w sukmanach" - relacjonował w liście do Frantiszka Vondraczka Lucjan Rydel. Stanisław Wyspiański był jednym z gości. "Pamiętam go jak dziś, jak, szczelnie zapięty w swój czarny tużurek, stał całą noc oparty o futrynę drzwi, patrząc swoimi stalowymi, niesamowitymi oczyma. Obok wrzało weselisko, huczały tańce, a tu, do tej izby raz po raz wchodziło po parę osób, raz po raz dolatywał jego uszu strzęp rozmowy. I tam ujrzał i usłyszał swoją sztukę" - wspomina Boy-Żeleński, inny uczestnik bronowickich uroczystości. Współcześni z łatwością rozpoznawali pierwowzory postaci dramatu. Radczyni to profesorowa Antonina Domańska, ciotka Lucjana Rydla, żona lekarza i radcy miejskiego, autorka powieści dla młodzieży, jedna z pań, które patronowały artystycznemu światu Krakowa fin de siecle'u. Najważniejsza w tym gronie i najbardziej liberalna obyczajowo była Eliza Pareńska, która na Wielopolu prowadziła salon towarzyski i opiekowała się Wyspiańskim, kupując kolejne jego prace. W "Weselu" pojawiają się dwie jej córki - Maryna i Zosia - ona sama też zresztą bawiła się w Bronowicach. Wyspiański nie wprowadził jej do dramatu być może dlatego, że pani Domańska lepiej pasowała do potrzebnej w fabule figury mieszczańskiej matrony. Po premierze ciocia Rydla miała do Wyspiańskiego żal, że wystąpiła jako "Radczyni", podczas gdy przysługiwał jej bardziej prestiżowy tytuł "profesorowej". Pretensje miał też Błażej Czepiec, wuj Panny Młodej, zamożny bronowicki gospodarz. Boy opowiada: "Wyspiański mimo woli bardzo boleśnie dotknął Czepca, każąc mu się o +szóstkę+ handryczyć z muzyką. Nie sam fakt zabolał Czepca, ale znikomość kwoty: +Gdzież to pan Wyspiański widział (tłumaczył Czepiec), aby gospodarz jak się patrzy dawał szóstkę muzyce, a cóż dopiero prawował się o tę szóstkę+". W postaci Nosa Wyspiański opisał krakowskie środowisko dekadentów krakowskiego fin de siecle'u. "Wszystko nudzi, wszystko mi się przykrzy już" - mówi wzorowana na malarzu Tadeuszu Noskowskim postać, o której parobek Kasper zauważa, że "cało flaszke bestia schlał". Nos, wzorem Stanisława Przybyszewskiego uważa, że "Chopin gdyby jeszcze żył, to by pił". Boy sądzi, że w postaci Nosa uwieczniony został także inny malarz, Stanisław Czajkowski który na bronowickim weselu, po drzemce na paltach wstał, chwiejnym krokiem wszedł do izby i zapowiedział zgromadzonym: "A teraz ja wam powiem, co to jest secesja", po czym zwalił się jak długi pod stół. Dziennikarz, któremu pokazuje się Stańczyk, to Rudolf Starzewski, redaktor krakowskiego "Czasu", jeden z najwybitniejszych polskich intelektualistów swojej epoki. Zwany przez przyjaciół Dolkiem był w Krakowie człowiekiem-instytucją. To on napisał po premierze "Wesela" entuzjastyczną recenzję, która zapewniła sztuce powodzenie. W dramacie Dziennikarz próbuje flirtować z 14-letnią Zosią Pareńską, jedną z trzech podlotków, które marzą o tańcach z drużbami. Zosia wyszła za mąż za Tadeusza Boya-Żeleńskiego, po latach wda się z Dolkiem Starzewskim w długi romans. Dziennikarz z "Wesela" popełnił samobójstwo 22 października 1920 r., gdy Zosia zakochała się w Witkacym. Podczas okupacji Zofia Żeleńska ukrywała przed gettem wieloletnią kochankę swojego męża, Irenę Krzywicką, a dom Żeleńskich na Krakowskim Przedmieściu służył za punkt kontaktowy AK. Zosia zmarła w wieku 70 lat, 13 maja 1956 r., do końca opiekowała się dziełami swojego męża i kochanków. Poeta, brat Gospodarza, to Kazimierz Przerwa-Tetmajer, najsławniejszy poeta Młodej Polski. Nieco wcześniej napisał dramat pt. "Zawisza Czarny" i ten właśnie rycerz pokazuje mu się w bronowickiej chacie. Powszechnie uwielbiany król salonów Młodej Polski nie miał przed sobą szczęśliwej przyszłości. W latach 20. ze względu na pogarszający się stan zdrowia (utrata wzroku i nasilająca się choroba umysłowa, będąca efektem kiły) wycofał się z życia i żył z emerytury, finansowanej przez miasto Bydgoszcz. Mieszkał w warszawskim Hotelu Europejskim, którego właściciel, miłośnik poezji, zapewnił mu dożywotnie, bezpłatne mieszkanie. W styczniu 1940 r., gdy Niemcy zajęli warszawskie hotele dla wojska, Tetmajer został przetransportowany do Szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie, gdzie po kilku dniach zmarł. W "Weselu" Tetmajer jest u szczytu powodzenia i flirtuje z 16-letnią Maryną, najstarszą z sióstr Pareńskich. W przeciwieństwie do delikatnej i zamkniętej w sobie Zosi, Maryna była dowcipna, pewna siebie, elokwentna, świadoma swojej urody. Kochał się w niej nieszczęśliwie przez wiele lat malarz Witold Wojtkiewicz. Maryna wyszła za mąż najpierw za lekarza Jana Raczyńskiego, potem za lwowskiego profesora medycyny i kolekcjonera sztuki Jana Greka. To u nich zatrzymał się Boy Żeleński, gdy we wrześniu 1939 r. znalazł się we Lwowie. Jan Grek i Boy zostali aresztowani wieczorem 3 lipca 1941 r., wkrótce potem Niemcy zabrali także profesorową Grekową. Cała trójka została zamordowana przez Niemców na lwowskich Wzgórzach Wuleckich 4 lipca 1941 r. razem z grupą innych polskich naukowców ze Lwowa. Na początku XX wieku pojawienie się na scenie postaci trzech młodych dziewcząt z zacnych krakowskich domów: Maryny i Zosi Pareńskich oraz Haneczki – siostry Lucjana, samo w sobie było skandalem towarzyskim. Ponieważ Wyspiański odmówił wycięcia "kompromitujących" wątków matka Haneczki, Helena Rydlowa, w przeddzień premiery, prewencyjnie, nie znając jeszcze sztuki, zarządziła na własny koszt druk nowych plakatów ze zmienionymi imionami dziewcząt. W ten sposób podczas scenicznej premiery dramatu Maryna stała się Klarą, Zosia – Anielą, a Haneczka – Krzysią. Helena Rydlowa musiała sobie gratulować tego posunięcia, gdy na scenie podchmieleni parobcy mówią o trzech podlotkach: "Te panny to nos chcom", choć i tak cały Kraków wiedział, o kogo chodzi i trząsł się od plotek. Następnego dnia po premierze, w niedzielę 17 marca 1901 r. Wyspiański żalił się, że "Lucek biega po Plantach i grozi, że mi +pyski spierze+". Rydlowi chodziło nie tylko honor siostry, ale też o sposób, w jaki Wyspiański przedstawił jego dopiero co poślubioną żonę. Jadwiga Rydlowa była osobą delikatną, nieśmiałą i subtelną, mało przypominała śmiałą, wygadaną Pannę Młodą z przedstawienia. „Kto znał cichą, subtelną, a wcale oświeconą Lucjanową Rydlową, ten musi przyjść do przekonania, że w stosunku do niej zawiodła Wyspiańskiego jego zastanawiająca intuicja" - pisał Boy. Rachela, która jako pierwsza zauważa za oknem Chochoła i zaprasza go na wesele, w rzeczywistości nazywała się Pepa Singer i była córką bronowickiego karczmarza. Jak pisze Boy, 15-letnia w 1900 r. Pepa "nie była ani ładna, ani inteligentna i brała dość bierny udział w bronowickim życiu artystycznym". Po premierze dramatu "stała się ona niejako chodzącym cieniem swego literackiego sobowtóra, istniała odtąd wyłącznie jako Rachela, ożywiała się jedynie, skoro się zetknęła z którąś z osób działających w +Weselu+. Lata całe +obijała się+ w artystycznych knajpach krakowskich, nieznana nikomu z imienia i z nazwiska, znana jedynie jako Rachela" - pisze Boy w "Plotce". Pepa przeszła na katolicyzm, została pielęgniarką, wojnę przeżyła ukrywając się w Bronowicach i Warszawie. Zmarła w 1955 r. Sam Wyspiański po wystawieniu "Wesela" przeżył pierwszy w życiu okres powodzenia i dostatku. Dramat doceniono, napływały tantiemy, honoraria, wzrosło zainteresowanie jego obrazami. Dwa dni przed ślubem Rydlów Wyspiański także ożenił się z chłopką - Teodorą Teofilą Pytko - służącą w domu jego ciotki, matką trojga jego dzieci. Po premierze dramatu Wyspiańscy przestali biedować, przenieśli się do lepszego mieszkania. Ale sam artysta powoli już wtedy umierał na kiłę; stosowane wówczas środki na tę chorobę jeszcze bardziej pogarszały jego stan. Ostatnie lata Wyspiański spędził właściwie nie ruszając się z łóżka, pisał i rysował bezwładną, ropiejącą ręką ujętą w dwie deseczki i obandażowaną tak, aby mógł utrzymać ołówek. Zmarł 28 listopada 1907 r. aszw/ pat/ Osoby MieszkaÅ„cy lub goÅ›cie z Krakowa/Inteligencja Pan MÅ‚ody – Lucjan Rydel Pan MÅ‚ody – Lucjan Rydel (1870-1918), poeta i dramaturg – zostaÅ‚ tu przedstawiony z tendencjÄ… do przejaskrawienia jego sÅ‚abostek, rysów komicznych. Jego skÅ‚onność do chÅ‚opomanii jest tu pokazana jako obÅ‚udna maska, chociaż trzeba dodać, że Pan MÅ‚ody sam w niÄ… wierzy. Pan MÅ‚ody kocha to, co wiejskie: krajobrazy, stroje, styl życia (zaczyna nawet iść w Å›lady chÅ‚opów i unikać higieny osobistej, od czego – jak sam mówi – czuje siÄ™ znacznie lepiej). Stara siÄ™ naÅ›ladować Gospodarza, jest jakby przedÅ‚użeniem jego postaci. Zwierza siÄ™ Racheli, że, jako poeta, kiedyÅ› opisze wszystko to, co go tu spotkaÅ‚o. Poeta – Kazimierz Tetmajer Poeta – Kazimierz Tetmajer (1865-1940) – brat gospodarza, WÅ‚odzimierza Tetmajera, autor dramatu poetyckiego „Zawisza Czarny”. W sztuce jest nazywany „żurawcem”, gdyż uwielbiaÅ‚ podróżować, na weselu Rydla byÅ‚ jedynie przelotem. WyspiaÅ„ski ukazaÅ‚ także innÄ… skÅ‚onność Kazimierza Tetmajera – prowadzenie czÄ™stych dyskusji-flirtów ( z MarynÄ… i RachelÄ…). Niekiedy owe dialogi przeradzajÄ… siÄ™ w mini-poematy. Poeta przeżywa wewnÄ™trzny dramat postawy, jako poeta jest Å›wiatowcem, obserwujÄ…cym bawiÄ…cych siÄ™ ludzi z dystansu. Jest jednoczeÅ›nie „lwem salonowym”, co przejawia siÄ™ w czÄ™stych flirtach. Podczas rozmowy z RachelÄ…, w ich gÅ‚owach rodzi siÄ™ pomysÅ‚ zaproszenia na wesele ChochoÅ‚a. Wypowiedzi Poety nacechowane sÄ… dekadentyzmem i pesymizmem, wyraźnie czuć wewnÄ™trzne rozdarcie – Poeta marzy o sile i potÄ™dze, lecz wokół dostrzega jedynie „skrzeczÄ…cÄ… pospolitość” Dziennikarz – Rudolf Starzewski Dziennikarz – Rudolf Starzewski (1870-1920), ówczesny redaktor krakowskiego „Czasu” – jest postaciÄ… zdolnÄ… do wÅ‚aÅ›ciwej oceny sytuacji narodowej. Posiada dużą wiedzÄ™ i intuicjÄ™, cechuje siÄ™ inteligencjÄ… i analitycznÄ… ocenÄ… rzeczywistoÅ›ci. Jak pisze Å»eleÅ„ski: „byÅ‚ om czÅ‚owiekiem najbardziej powoÅ‚anym, aby na weselu objawiÅ‚a mu siÄ™ przenikliwa, gorzka, surowa myÅ›l, upostaciowiona w StaÅ„czyku”. Ulega poczuciu niemocy, Å›wiadomość tragizmu losów narodu niezdolnego do dziaÅ‚ania odbiera mu aktywność, wpÄ™dza w apatiÄ™. Ma również lekceważący stosunek do chÅ‚opstwa, uważajÄ…c je za krótkowzrocznych prowincjuszy. Gospodarz - WÅ‚odzimierz Tetmajer Gospodarz - WÅ‚odzimierz Tetmajer (1862-1923), malarz i poeta, później także dziaÅ‚acz polityczny. W jego domu wÅ‚aÅ›nie odbywa siÄ™ tytuÅ‚owe wesele. Choć w duszy romantyk, skÅ‚onny do uniesieÅ„, a nawet obÅ‚Ä™du (wrażenia wywoÅ‚ane wizytÄ… Wernyhory), Gospodarz patrzy na Å›wiat oczyma realisty – oddaje bieg wypadków w rÄ™ce mÅ‚odszego pokolenia, nie baczÄ…c na potencjalne konsekwencje tej decyzji. WyspiaÅ„ski ukazaÅ‚ w nim sÅ‚abość, niezdecydowanie Inteligencji do podjÄ™cia wielkiego czynu. Miast tego, stać ich jedynie na sÅ‚owa, deklaracje, czekanie i marzenia. Radczyni Pierwsza przybyÅ‚a z Krakowa (profesorowa Antonina DomaÅ„ska, autorka książek dla dzieci, ciotka L. Rydla) i – choć stara siÄ™ ukryć swoje poczucie wyższoÅ›ci nad bronowickÄ… spoÅ‚ecznoÅ›ciÄ… – daje siÄ™ poznać jako osoba ograniczona, niesympatyczna, obÅ‚udna, ignorantka w sprawach znanych nawet mieszczuchom, jak pora siewu. Nos – cyganeria artystyczna Przybyszewskiego Nos to poÅ‚Ä…czenie dwóch postaci: Tadeusza Noskowskiego i StanisÅ‚awa Czajkowskiego oraz, jak mówi Boy-Å»eleÅ„ski, „caÅ‚a przybyszewszczyzna, której dwuletni okres Å›wiÄ™ciÅ‚ siÄ™ w Krakowie bezpoÅ›rednio przed Weselem”. Nos uosabia wiÄ™c wszystkie charakterystyczne cechy mÅ‚odopolskich artystów, a przede wszystkim, skÅ‚onność do alkoholu: “ PijÄ™, pijÄ™, bo ja muszÄ™, bo jak pijÄ™, to mnie kÅ‚uje:wtedy w piersi serce czujÄ™,strasznie wiele odgaduję”(...)Chopin, gdyby jeszcze żyÅ‚, to by piÅ‚- ,, Wesele, Akt III Paradoksalnie – w stanie upojenia zdolny do „trzeźwego” widzenia spraw spoÅ‚ecznych. Nos wyraża także dekadenckÄ…, nihilistycznÄ… postawÄ™ wobec życia: “ Wszystko nudzi, wszystko mi siÄ™ przykrzy już; ,, Wesele, Akt III oraz kult sztuki: “ ...evviva l’arte! (...)kult Bachusa i Astarte. Ha! Trza znosić Fata Los,konsekwentnie pusty trzos ,, Wesele, Akt III Rachela - Pepa Singer Pepa byÅ‚a córkÄ… karczmarza z Bronowic, Hersza Singera. Jej portet w Weselu znacznie odbiega od faktycznej sytuacji. Na weselu Rydla miaÅ‚a zaledwie 15 lat i nie byÅ‚Ä… przez nikogo zauważana. W "Weselu" ukazana zostaÅ‚a jako żydowska emancypantka, oczytanÄ…, inteligentnÄ… ("zna caÅ‚y Przybyszewski"). Rachela to mÅ‚oda artystka, która we wszystkim dookoÅ‚a widzi poezjÄ™. Jako muzÄ… wesela, dotrzymuje kroku Poecie w tworzeniu wierszy i wraz z nim jest inicjatorkÄ… fantastycznych wydarzeÅ„ w aktach II i III. Haneczka (Anna Rydlówna), Maryna i Zosia (Zofia i Maria ParneÅ„skie) Ukazane zostaÅ‚y zgodnie z ich pierwowzorami, sÄ… energiczne, dobrze bawiÄ… siÄ™ na weselu. Maryna jest nieco dojrzalsza od swoich równieÅ›niczek, ona też demaskuje flirt Poety. Jest dowcipna, ma ciÄ™ty jÄ™zyk, jest dobrÄ… obserwatorkÄ… życia spoÅ‚ecznego. MieszkaÅ„cy Bronowic/ChÅ‚opstwo Panna MÅ‚oda – Jadwiga MikoÅ‚ajczykówna Panna MÅ‚oda – Jadwiga MikoÅ‚ajczykówna, najmÅ‚odsza siostra Anny Tetmajerowej. Postać ta, na premierze „Wesela” wywoÅ‚aÅ‚a spory skandal, gdyż postać Panny MÅ‚odej caÅ‚kowicie odbiega od pierwowzoru. Wbrew rysunkowi postaci zaproponowanemu przez autora dramatu, byÅ‚a ona subtelnÄ…, drobnÄ…, „oÅ›wieconą” i przepojonÄ… duchem patriotyzmu bogatÄ… wieÅ›niaczkÄ…, nie zaÅ› naiwnÄ…, ale peÅ‚nÄ… temperamentu, rezolutnÄ…, hożą dziewuchÄ…. Sposób myÅ›lenia i wyrażania siÄ™ Panny MÅ‚odej Å›wiadczy o braku wyksztaÅ‚cenia i obycia towarzyskiego, co wyraźnie dotknęło JadwigÄ™ MikoÅ‚ajczykównÄ™. WyspiaÅ„ski pragnÄ…Å‚ jednak uzupeÅ‚nić postać Pana MÅ‚odego kimÅ› o równie przejaskrawionych komicznych cechach. Czepiec – BÅ‚ażej Czepiec Czepiec – BÅ‚ażej Czepiec, pisarz gminny, wuj Jadwigi MikoÅ‚ajczykówny; uosabia porywczÄ…, silnÄ…, pewnÄ… siebie postać polskiego chÅ‚opa. Interesuje siÄ™ politykÄ…, ma szerokie obeznanie w panujÄ…cych stosunkach spoÅ‚ecznych (trafnie nazywa PoetÄ™ „Panem Latawcem”). Czepiec jest gotów do wziÄ™cia udziaÅ‚u w powstaniu narodowym, jeÅ›liby tylko takie miaÅ‚o nadejść, czeka jednak na przywództwo ze strony inteligentów. Wierzy w potężnÄ… moc i siÅ‚Ä™ ukrytÄ… wÅ›ród polskiego chÅ‚opstwa, co czÄ™sto wyraża (np. wchodzÄ…c z kosÄ… na sztorc do domu Gospodarza). Czepcowa Å»ona Czepca, jest tylko uzupeÅ‚nieniem pary, pozostaje w cieniu mÄ™ Gospodyni – Anna z MikoÅ‚ajczyków Tetmajerowa. Å»ona WÅ‚odzimierza Tetmajera, kochajÄ…ca żona i matka. Jest gospodarna i praktyczna – znalezionÄ… zÅ‚otÄ… podkowÄ™ chowa w skrzyni. Å»yd - Hersz Singer Karczmarz z Bronowic. Nad interesy przedkÅ‚ada uczucie do córki, wyksztaÅ‚conej, rozpoetyzowanej, wrażliwej. Jego postać Å›wiadczy o tolerancji dla narodu żydowskiego, wroÅ›niÄ™tego już od dawna w polskÄ… kulturÄ™. Jasiek - Jan MikoÅ‚ajczyk Jan MikoÅ‚ajczyk, brat Panny MÅ‚odej. Dumny, mÅ‚ody drużba, parobek, marzÄ…cy o bogactwie. Pyszni siÄ™ z posiadanej czapki z pawich piór. Jest mÅ‚ody i nierozważny, najmniej odpowiedniÄ… osobÄ… do posiadania ZÅ‚otego Rogu. Choć energiczny i peÅ‚en zapaÅ‚u, Å›wiadomy sytuacji politycznej byÅ‚ zbyt lekkomyÅ›lny i beztroski by sprostać powierzonemu mu zadaniu poderwania Polski do Klimina Wiejska baba, peÅ‚na energii, rubaszna i wesoÅ‚a. Dziad Przedstawiciel starszego pokolenia. Dziad przechowuje w pamiÄ™ci wypadki rzezi galicyjskiej. Jest nÄ™dzarzem i popychadÅ‚em – nie angażuje siÄ™ w sprawy spoÅ‚eczne. Kuba, WojtuÅ›, Staszek, Kasper, Marysia, Kasia,Kamil,Robert Wiejskie dzieci, bawiÄ…ce siÄ™ na zabawie. Kasper, tak jak Jasiek jest drużbÄ…, bardziej doÅ›wiadczonym w sztuce flirtu od swojego kolegi. Marysia to siostra Anny i Jadwigi, byÅ‚a zarÄ™czona z malarzem, Ludwikiem de Laveaux, który zmarÅ‚ w Monachium na gruźlicÄ™. W Weselu ukazuje siÄ™ on jej jako Widmo. Po jego Å›mierci wyszÅ‚a za Wojtka - Wojciecha SusuÅ‚a Isia MaÅ‚a dziewczynka, która spotyka chochoÅ‚a. Odważna i rezolutna, obarczona obowiÄ…zkami domowymi. Zabawna i rozkoszna KsiÄ…dz Postać nie grajÄ…ca ważniejszej roli w sztuce. Jest ChÅ‚opem, a mimo to, ze wzglÄ™du na swój urzÄ…d, przez to jest traktowany z dystansem. Co interesujÄ…ce, prowadzi interesy z Å»ydem. Osoby dramatu (postaci fantastyczne/historyczne) ChochoÅ‚ - pojawia siÄ™ w izbie weselnej, Å›piewajÄ…c smÄ™tnÄ… piosenkÄ™ o pawich piórach; zapowiada przybycie goÅ›ci; to poÅ›rednik miÄ™dzy Å›wiatem rzeczywistym a fantastycznym. Jest otulonym sÅ‚omÄ… na zimÄ™ krzakiem róży. Zjawia siÄ™ na poczÄ…tku akcji fantastycznej (w II akcie) oraz na koÅ„cu dramatu, gdy gra"chocholÄ…" muzykÄ™ uczestnikom akcji (akt III). Jest symbolem nadziei na odrodzenie Polski, spoÅ‚ecznÄ… sprawiedliwość, a także objawieniem sztuki i piÄ™kna. Widmo - malarz Ludwik de Laveaux, uczeÅ„ Jana Matejki - ukazuje siÄ™ Marysi. Ludwik miaÅ‚ siÄ™ ożenić z MarysiÄ…, ale zmarÅ‚ wczeÅ›niej na gruźlicÄ™. Marysia mogÅ‚aby mieć podobne wesele; mogÅ‚aby wyjść za „pana z miasta". Ten obraz literacki, przypomina MickiewiczowskÄ… balladÄ™ "Romantyczność" i dramatycznÄ… historiÄ™ Jasia i Karusi. StaÅ„czyk - nadworny bÅ‚azen trzech ostatnich Jagiellonów, bystry i odważny mÄ™drzec zatroskany o los Polski, pojawia siÄ™ na obrazach Matejki - ukazuje siÄ™ uosabia sumienie Dziennikarza, który pracujÄ…c w lojalistycznym dzienniku, wie, że „usypia" naród i szarga „świÄ™toÅ›ci" narodowe. Dziennikarz jest wyznawcÄ… tez krakowskiej szkoÅ‚y historycznej, gÅ‚oszÄ…cej dość kontrowersyjny program polityczny oparty na przekonaniu, że historia Polski byÅ‚a pasmem klÄ™sk i niepowodzeÅ„, a jedynÄ… metodÄ… postÄ™powania w obecnej sytuacji Polski jest lojalizm i ugoda z zaborcÄ…. StaÅ„czyk - bÅ‚azen Zygmunta Starego - wskrzesza czasy Å›wiÄ™toÅ›ci Rzeczypospolitej Jagiellonów, jest znakiem jej potÄ™gi i chwaÅ‚y, zadaje tym samym kÅ‚am tezom krakowskiej szkoÅ‚y, jest wyrzutem sumienia Dziennikarza, który przeżywa kryzys zaufania do ideologii wÅ‚asnego stronnictwa. BÅ‚azen ofiarowuje Dziennikarzowi kaduceusz (w starożytnoÅ›ci byÅ‚a to laska heroldów, zapewniajÄ…ca im nietykalność; to symbol pokoju i Å‚agodzenia sporów, ale także laska bÅ‚azna), by rozbudzaÅ‚ Å›wiadomość narodowÄ… - „mÄ…ciÅ‚ narodowÄ… kadź" i „staÅ‚ na czele” Rycerz Czarny - Zawisza Czarny z Garbowa, sÅ‚awny i mężny rycerz, walczyÅ‚ pod Grunwaldem, symbol Polaka-patrioty - ukazaÅ‚ siÄ™ Poecie. Zwiastun odrodzenia ojczyzny. Mówi Poecie: „Na koÅ„; zbudź siÄ™!...". Wyznacza mu rolÄ™ wieszcza. Poeta wie, że „Polska to jest wielka rzecz", ale nie czyni nic i „śpi". Jest dekadentem, porażonym niemocÄ… i owÅ‚adniÄ™tym melancholiÄ…. Zawisza Czarny jest symbolem jego rozterek wewnÄ™trznych, znakiem siÅ‚y i mocy, której brakuje Poecie. Hetman - Franciszek Ksawery Branicki - współtwórca konfederacji targowickiej, sÅ‚ugus Moskwy, sprzedawczyk, zdrajca, podczas powstania koÅ›ciuszkowskiego skazany na Å›mierć - ukazuje siÄ™ Panu MÅ‚odemu. Hetman zmusza Pana MÅ‚odego do zastanowienia siÄ™, czy w gÅ‚Ä™bi serca nie tkwi w nim poczucie wyższoÅ›ci szlachty nad chÅ‚opstwem. Hetman mówi: „CzepiÅ‚eÅ› siÄ™ chamskiej dziewki! Polska to wszystko hoÅ‚ota, tylko im zÅ‚ota...". Upiór - Jakub Szela - chÅ‚op spod Tarnowa, stanÄ…Å‚ na czele rabacji galicyjskiej (1846). Rzeź szlachty przez zbuntowane chÅ‚opstwo sprowokowaÅ‚a administracja austriacka, by rozbić przygotowywane powstanie narodowe - ukazuje siÄ™ Dziadowi. Symbol gÅ‚Ä™bokiego podziaÅ‚u narodu polskiego na "panów" i "chamów" i krzywdy chÅ‚opskiej oraz wzajemnej zostaje haniebna karta polskiej historii. zapewne po to, by wyjaÅ›nić przyczyny wzajemnej niechÄ™ci inteligencji do chÅ‚opstwa, po części usprawiedliwić jej postÄ™powanie funkcjonujÄ…cym jeszcze żywo w pamiÄ™ci obrazem rzezi galicyjskiej. Wernyhora - na wpół legendarny Kozak, wróż ukraiÅ„ski z 2. poÅ‚owy XVIII w. Symbol odrodzenia Polski w granicach historycznych z 1772 r.; rzecznik zgody chÅ‚opów ze szlachtÄ… oraz Polaków z Rusinami - ukazuje siÄ™ Gospodarzowi. Pan -Dziad z lirÄ… przybywa z rozkazem z dawnych kresów Rzeczypospolitej - symbolu wielkoÅ›ci i potÄ™gi dawnej Polski, ale i buntów chÅ‚opskich przeciwko polskiej szlachcie. Budzi chęć do czynu narodowego i przymierza szlachty z chÅ‚opami. Symbol wiary w odrodzenie ojczyzny. Wernyhora zostawia ZÅ‚oty Róg na sznurze i nakazuje "rozesÅ‚ać wici" po kraju. Kiedy odjeżdża, jego koÅ„ gubi zÅ‚otÄ… podkowÄ™. Z chwilÄ… pojawienia siÄ™ tej postaci rozpoczyna siÄ™ w dramacie wÄ…tek narodowo-wyzwoleÅ„czy, skonstruowany jednak nie w konwencji realistycznej, ale symbolicznej. Gospodarz – Włodzimierz Tetmajer Tetmajer był młodopolskim malarzem, pochodził z rodziny inteligenckiej. W 1890 roku ożenił się z chłopką, Anną Mikołajczykówną. Związek ów uchodził za mezalians, którego początkowo nie akceptowała ani rodzina, ani środowisko malarza. Małżeństwo było jednak udane, a Tetmajerowie z czasem dorobili się własnego dworu i cieszyli się szacunkiem. W dramacie Gospodarz jest wcieleniem polskości, oddaje jednak nieopatrznie złoty róg Jaśkowi. Gospodyni – Anna Tetmajerowa Anna Tetmajerowa, z domu Mikołajczykówna, z pochodzenia chłopka, wyszła za Włodzimierza Tetmajera w 1890 roku. W dramacie wzór matki i żony, każe schować podkowę. Pan Młody – Lucjan Rydel Lucjan Rydel był młodopolskim poetą. W 1900 roku ożenił się z Jadwigą Mikołajczykówną, siostrą Anny Tetmajerowej. Wesele odbyło się w dworku Tetmajerów, w podkrakowskich Bronowicach. Pan Młody w „Weselu” jest sportretowany ironicznie, popełnia liczne gafy, np. zdejmuje buty, chcąc zaakcentować swoją chłopskość. Panna Młoda – Jadwiga Mikołajczykówna Mikołajczykówna w 1890 roku wyszła za Lucjana Rydla. Panna Młoda w „Weselu” została sportretowana jako typowa chłopka, pewna siebie, temperamentna. Upomina męża co do obyczajów obowiązujących na wsi. Poeta – Kazimierz Tetmajer Kazimierz Tetmajer, przyrodni brat Włodzimierza, był słynnym młodopolskim poetą, a także autorem dramatów i powieści. W „Weselu” podkreśla się skłonność Poety do romansów i jego dekadencką naturę. Dziennikarz – Rudolf Starzewski Rudolf Starzewski był redaktorem krakowskiego „Czasu”. W dramacie Dziennikarz to człowiek inteligentny, o artystycznej naturze, ale jednocześnie zachowawczy i pogrążony w apatii. Radczyni – Antonina Domańska Antonina Domańska była żoną profesora UJ, a także pisarką. Ciotka Lucjana Rydla w dramacie prezentuje niechęć do młodopolskiej chłopomanii. Rachela – Pepa Singer Pepa Singer była córką bronowickiego karczmarza, Żydówką. W dramacie Rachela jest postacią fascynującą i tajemniczą, poetką i znawczynią sztuki. Czepiec – Błażej Czepiec Czepiec był wujem Panny Młodej. W Bronowicach był pisarzem gminnym. Podczas wesela wszczyna bójkę i upija się. Jest krytykiem mieszczańskich wad, ale jednocześnie patriotą. Marysia – Marysia Mikołajczykówna Marysia była siostrą Panny Młodej, jej narzeczony (malarz Ludwik de Levaux) zmarł za granicą na gruźlicę. Marysia wyszła potem za Wojtusia, który również zmarł. W dramacie ukazuje się jej dawny ukochany. Nos – Tadeusz Nosowski lub Stanisław Czajkowski W dramacie przedstawiciel krakowskiej cyganerii, wcielenie przybyszewszczyzny. Jego cechy charakterystyczne to zamiłowanie do alkoholu i dekadenckiego sposobu myślenia. Jasiek – brat Panny Młodej Był drużbą na ślubie Lucjana Rydla z Jadwigą. W dramacie gubi złoty róg, gdy schyla się po czapkę z pawich piór. Rozwiń więcej W tym przypadku nie jest jednak istotna kwestia pierwowzoru, ponieważ postać ta uosabia tzw. „przybyszewszczyznę”, czyli krakowską cyganerię skupioną wokół osoby Stanisława Przybyszewskiego. W dramacie: Nos jest permanentnie pijany, co jest charakterystyczne dla stylu bycia Przybyszewskiego i jego towarzystwa. Nos wspomina Chopina, ulubionego kompozytora dekadenta. Jasiek Pierwowzór: Jan Mikołajczyk - brat Panny Młodej i weselny drużba, często widzimy go w scenach tanecznych w otoczeniu dziewczyn zarówno z Krakowa jak i Bronowic. W dramacie: Jeden z wiejskich młodzieńców. Lubił podrywać dziewczyny. Bohater zgubił powierzony mu słoty róg. Schylał się wówczas po czapkę z piórami. To postać tragiczna. Ojciec Pierwowzór: Jacek Mikołajczyk – W dramacie Ojciec Panny Młodej, Gospodyni, Jaśka, Kuby i Marysi. Jest postacią cieszącą się estymą we wsi. Klimina Naprawdę była starościną na weselu. W dramacie jest przyjaciółką Gospodyni. Żyd Nazywany przez niektórych bohaterów Mośkiem (pierwowzór tej postaci to Hersz Singer). Jest karczmarzem w Bronowicach. Na wesele przybył w interesach, a nie dla zabawy. Zosia, Maryna i Haneczka Czyli Zofia i Maria Pareńskie oraz Hanna Rydlówna. Pierwsze dwie dziewczyny to córki Elizy Pareńskiej, a Hanna to młodsza siostra Lucjana Rydla. U pozostałych bohaterów różnica między pierwowzorem a przedstawieniem w dramacie nie ma większego znaczenia, a postaci te służą głównie do ubarwienia 1 2 Głównym przedstawicielem chłopów w Weselu jest:a) Gospodarzb) Czepiecc) Dziadd) JasiekKazimierz Przerwa-Tetmajer to przedstawiciel:a) moralizmub) naturalizmuc) dekadentyzmud) eklektyzmuPepa Singer - pierwowzór Raheli - miała w momencie uroczystości weselnych:a) 12 latb) 14 latc) 16 latd) 18 lat Dziennikarz– Rudolf Starzewski, dziennikarz, redaktor korserwatywnego krakowskiego czasopisma Czas, reprezentant inteligencji, nie dostrzega spraw istotnych, problemów wsi. Traktuje chłopów z pogardą, lekceważąco, uważa ich za ludzi ciemnych, zacofanych. Nie chce, żeby polska wieś się rozrosła wolałby, aby pozostała barwna, wesoła, beztroska. By nadal była ostoją tradycji, ciszy, spokoju, odpoczynku, po prostu arkadią. Według Dziennikarza wieś jest miejscem, gdzie polityka nie ma znaczenia i nie dociera, a nawet nie powinna docierać, dlatego Czepcowi powie- Niech na całym świecie wojna, byle polska wieś zaciszna, byle polska wieś spokojna. Uważa, że chłopi nie powinni zajmować się polityką, mieszać się w nieswoje sprawy, powinni przede wszystkim zajmować się uprawą roli, żadna wiedza polityczna nie jest im potrzebna, więc Czepcowi oznajmia, gdzie jest jego zdaniem miejsce chlopów: Ja myślę, że na waszej parafii świat dla was aż dosyć szeroki. Obawia się świadomosci rodzącej się w chłopach, ich siły, nie chce, żeby powtórzyła się sytuacja z 1846 roku- rzeź galicyjska, kiedy się polała pańska krew. Dziennikarzowi ukazuje się słwny błazen Stańczyk, i zarzuca mu, że pisze artykuły, które usypiają naród, wykazuje bierność wobec zaborcy. Krytykuje jego postawę nie dającą nadziei na odzyskanie niepodległości. Każe mu namawiać naród do walki. Dziennikarz przyznaje, że oszukiwał cały naród i mącił w ich głowach: usypiam duszę mą biedną i usypiam brata mego. Strony: 1 2 3 4 5

bohaterowie wesela i ich pierwowzory